Od Brexitu obywatele Wielkiej Brytanii przeprowadzający się do UE są traktowani jak każdy inny obywatel spoza Unii. Na pobyt dłuższy niż 90 dni potrzebna jest wiza lub zezwolenie na pobyt, rzeczy przechodzą odprawę celną, a prawa jazdy, opieka zdrowotna i emerytura wymagają załatwienia. Ten poradnik wyjaśnia, co się zmieniło, jak w praktyce działa reguła 90/180 dni, jak przewieźć rzeczy domowe bez cła i czego wymagają najpopularniejsze kierunki.
Jesteś obywatelem UE, na przykład Polakiem, i mieszkasz w Wielkiej Brytanii? Zasady o wizach i regule 90/180 dni Cię nie dotyczą: możesz zamieszkać i pracować w innym kraju UE bez wizy. Dotyczy Cię natomiast część o odprawie celnej rzeczy i zwolnieniu z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania. Przydatne będzie to także, jeśli przeprowadzasz się z partnerem lub członkiem rodziny z paszportem brytyjskim.
Najważniejsze informacje
- Bez zezwolenia na pobyt możesz przebywać w strefie Schengen do 90 dni w dowolnym okresie 180 dni.
- Dłuższy pobyt wymaga wizy lub zezwolenia na pobyt. We Francji, Hiszpanii i Portugalii zwykle składa się wniosek jeszcze w Wielkiej Brytanii, przed wyjazdem.
- Obywatele Wielkiej Brytanii mieszkający legalnie w kraju UE przed 1 stycznia 2021 zachowują prawa wynikające z umowy o wystąpieniu.
- Irlandia jest wyjątkiem: dzięki Wspólnemu Obszarowi Podróży (Common Travel Area) obywatele Wielkiej Brytanii mogą tam mieszkać i pracować bez wizy.
- Używane rzeczy domowe są zwykle zwolnione z cła i VAT dzięki uldze na przeniesienie miejsca zamieszkania, ale każda przeprowadzka wymaga deklaracji celnej i szczegółowego spisu.
Co się zmieniło dla obywateli Wielkiej Brytanii
Wielka Brytania opuściła UE 31 stycznia 2020, a okres przejściowy zakończył się 31 grudnia 2020. Od 1 stycznia 2021 swoboda przepływu osób przestała obejmować nowo przybywających. W praktyce oznacza to:
- Brak automatycznego prawa do życia i pracy w UE. Każdy kraj sam decyduje, kto dostaje zezwolenie i na jakich warunkach.
- Limity czasu pobytu. Pobyty bezwizowe ogranicza reguła 90/180 dni, a paszporty są kontrolowane i stemplowane (lub rejestrowane elektronicznie) na granicy strefy Schengen.
- Cło na rzeczy. Rzeczy domowe przewożone z Wielkiej Brytanii do UE to import i wymagają deklaracji celnej.
- Osobne systemy dla praw jazdy, opieki zdrowotnej i zwierząt, które kiedyś podążały za Tobą po UE automatycznie.
Jeśli mieszkałeś w UE już przed 2021 rokiem, umowa o wystąpieniu chroni Twoje prawo do pobytu, pracy i opieki zdrowotnej, pod warunkiem że masz dokument pobytowy wydany przez Twój kraj obywatelom brytyjskim. Dbaj o jego ważność i miej go przy sobie w podróży.
Reguła 90/180 dni w praktyce
Jako odwiedzający możesz spędzić do 90 dni w dowolnym okresie 180 dni w całej strefie Schengen, a nie w każdym kraju osobno. Każdego dnia policz wstecz 180 dni: dni spędzone w Schengen w tym oknie nie mogą przekroczyć 90. Od października 2025 unijny System Wjazdu/Wyjazdu (EES) rejestruje wjazdy i wyjazdy elektronicznie, więc przekroczenie limitu jest wykrywane automatycznie. Trzy typowe sytuacje:
- Dwa długie wyjazdy. Spędzasz 60 dni w Hiszpanii od 1 marca do 29 kwietnia i wracasz 1 czerwca. Wiosenne dni nadal liczą się w oknie 180 dni, więc zostaje Ci 30 dni i musisz wyjechać do 30 czerwca.
- Szukanie domu przed przeprowadzką. Jako odwiedzający możesz oglądać nieruchomości, podpisać umowę najmu i otworzyć konto w banku, ale nie możesz pracować ani zostać dłużej niż 90 dni. W Niemczech obywatele Wielkiej Brytanii mogą wjechać bez wizy i złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt na miejscu. We Francji, Hiszpanii i Portugalii zwykle potrzebna jest wiza długoterminowa z konsulatu przed przeprowadzką, więc zacznij od wizy.
- Dom wakacyjny. Własność nieruchomości w UE nie daje prawa pobytu. Jeśli chcesz spędzać w swoim domu we Francji lub Hiszpanii więcej niż 90 dni na 180, potrzebujesz wizy długoterminowej, na przykład francuskiej wizy dla odwiedzających lub hiszpańskiej wizy non-lucrative.
Dni spędzone w Irlandii się nie liczą, a Cypr stosuje własny, oddzielny limit 90 dni. UE planuje też internetowe zezwolenie na podróż (ETIAS) dla odwiedzających bezwizowych. Datę jego wprowadzenia sprawdź na oficjalnej stronie UE przed podróżą.
Wizy i zezwolenia na pobyt
Każdy kraj ma własne ścieżki, ale większość mieści się w tych samych grupach:
- Praca – oferta pracy i zwykle poręczenie pracodawcy. Ścieżki dla wysoko wykwalifikowanych, takie jak Niebieska Karta UE czy holenderski program dla wysoko wykwalifikowanych migrantów, mają minimalne wynagrodzenia zmieniające się co roku.
- Działalność na własny rachunek i praca zdalna – zezwolenia dla freelancerów i wizy dla cyfrowych nomadów (Hiszpania, Portugalia, Grecja, Chorwacja i inne), oparte na dowodzie dochodów spoza kraju.
- Emerytura i własne środki utrzymania – wizy takie jak hiszpańska non-lucrative lub portugalska D7 wymagają regularnego dochodu i prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego.
- Studia – miejsce na akredytowanej uczelni i dowód środków finansowych.
- Rodzina – dołączenie do małżonka lub partnera, który jest obywatelem lub rezydentem UE.
Zacznij od przewodnika GOV.UK „Living in [kraj]” dla Twojego kierunku, a potem od oficjalnego urzędu imigracyjnego. Progi dochodów i opłaty często się zmieniają, więc kwoty z blogów, także starszych, traktuj tylko jako punkt wyjścia.
Zasady pobytu w popularnych krajach
Przegląd krajów, do których przeprowadzamy najczęściej. Pokazuje, od czego zacząć, a nie wszystkie warunki. Przed złożeniem wniosku sprawdź oficjalne źródła.
| Kraj | Jak obywatele Wielkiej Brytanii zwykle uzyskują pobyt | Zameldowanie adresu | Nasze przeprowadzki |
|---|---|---|---|
| Polska | Wjazd bez wizy, wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w urzędzie wojewódzkim w czasie legalnego pobytu | W ciągu 30 dni | od £750 |
| Niemcy | Wjazd bez wizy, wniosek o zezwolenie na pobyt w lokalnym urzędzie dla cudzoziemców (Ausländerbehörde) | W ciągu 14 dni (Anmeldung) | od £825 |
| Francja | Wiza długoterminowa (VLS-TS) z francuskiego konsulatu w Wielkiej Brytanii przed wyjazdem | Zatwierdzenie wizy online w ciągu 3 miesięcy | od £825 |
| Holandia | Zezwolenie na pobyt przez IND, zwykle z poręczeniem pracodawcy | W ciągu 5 dni w urzędzie gminy | od £825 |
| Belgia | Zezwolenie jednolite (praca i pobyt) lub inna podstawa, np. rodzina czy działalność na własny rachunek | W ciągu 8 dni roboczych w gminie | od £825 |
| Szwajcaria | Zezwolenie na pracę w ramach limitu dla obywateli Wielkiej Brytanii, zwykle składane przez pracodawcę | W ciągu 14 dni w gminie | od £1,125 |
| Portugalia | Wiza długoterminowa (D7, D8 lub praca) z konsulatu w Wielkiej Brytanii, potem zezwolenie na pobyt | Najpierw numer podatkowy (NIF) | od £975 |
Ceny przeprowadzek to stałe ceny transportu częściowego dla 2,5 m³ z dokumentacją celną w cenie. Wszystkie objętości porównasz w naszym poradniku o kosztach przeprowadzki z Wielkiej Brytanii do Europy.
Przewóz rzeczy: przeniesienie miejsca zamieszkania
Każda przeprowadzka z Wielkiej Brytanii do UE wymaga dziś deklaracji celnej, niezależnie od tego, czy korzystasz z firmy przeprowadzkowej, czy jedziesz własnym busem. Dobra wiadomość: rzeczy osobiste są zwykle wwożone bez cła i VAT dzięki uldze na przeniesienie miejsca zamieszkania (Transfer of Residence, ToR). Główne warunki są w całej UE takie same:
- Mieszkałeś poza UE (na przykład w Wielkiej Brytanii) co najmniej 12 miesięcy bez przerwy.
- Rzeczy to przedmioty osobiste i domowe, które posiadasz i używasz co najmniej sześć miesięcy.
- Przenosisz do kraju docelowego swoje główne miejsce zamieszkania.
- Wwozisz rzeczy w ciągu 12 miesięcy od rozpoczęcia pobytu.
- Nie sprzedajesz, nie pożyczasz ani nie wynajmujesz tych rzeczy przez 12 miesięcy po wwozie.
Żeby skorzystać z ulgi, potrzebujesz szczegółowego spisu z szacunkowymi wartościami, kopii paszportu, dowodu miejsca zamieszkania w Wielkiej Brytanii (rachunek council tax, umowa najmu, rachunki za media) i dowodu nowego adresu. Jeśli ToR zostanie odrzucona, na przykład dlatego, że rzeczy są nowe albo nie możesz udowodnić pobytu, towary są opodatkowane jak zwykły import: cło tam, gdzie obowiązuje, plus lokalny VAT od ich wartości. Najlepszą ochroną jest czytelny spis. Przeczytaj nasz poradnik odprawa celna z Wielkiej Brytanii do UE i listę rzeczy, których nie można przewozić przez granice.
W Easy Move deklaracja celna jest w stałej cenie każdej przeprowadzki z Wielkiej Brytanii do UE i do Szwajcarii.
Prawo jazdy, opieka zdrowotna i emerytury
Prawo jazdy i samochód
Brytyjskie prawo jazdy w formie karty wystarcza na wizyty, ale po uzyskaniu statusu rezydenta większość krajów wymaga wymiany na lokalne w ustalonym terminie, na przykład w sześć miesięcy w Hiszpanii i Niemczech oraz w rok we Francji. Wymiana jest zwykle możliwa bez egzaminu, jeśli zrobisz ją na czas. Po terminie możesz musieć zdawać egzamin ponownie. Aktualne zasady sprawdź w przewodniku GOV.UK „Living in [kraj]”.
Samochód, który masz co najmniej sześć miesięcy, może podlegać uldze ToR, ale trzeba go zarejestrować w nowym kraju, a niektóre kraje pobierają podatek rejestracyjny. Dla wielu osób sprzedaż auta w Wielkiej Brytanii jest tańsza niż jego import.
Opieka zdrowotna
Brytyjska karta GHIC (lub ważna EKUZ) obejmuje niezbędne leczenie tylko podczas krótkich wizyt. Po przeprowadzce musisz dołączyć do lokalnego systemu przez pracę lub składki albo wykupić prywatne ubezpieczenie, którego i tak wymaga wiele wiz. Brytyjscy emeryci mogą zwykle zarejestrować formularz S1 w nowym kraju, żeby opiekę zdrowotną opłacała Wielka Brytania.
Emerytury i świadczenia
Brytyjska emerytura państwowa (State Pension) może być wypłacana na konto w banku w UE i nadal jest co roku waloryzowana, jeśli mieszkasz w UE, EOG lub Szwajcarii. Sprawdź umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania między Wielką Brytanią a krajem docelowym, żeby wiedzieć, gdzie emerytura jest opodatkowana.
Zwierzęta
Psy, koty i fretki potrzebują mikroczipa, szczepienia przeciw wściekliźnie wykonanego co najmniej 21 dni przed podróżą oraz zaświadczenia zdrowia zwierzęcia wydanego przez lekarza weterynarii nie wcześniej niż 10 dni przed wjazdem do UE. Unijne paszporty zwierząt wydane w Wielkiej Brytanii nie są już ważne.
Planowanie przeprowadzki: właściwa kolejność
- Zabezpiecz prawo pobytu – najpierw wiza lub zezwolenie, bo wyznacza najwcześniejszy termin przeprowadzki.
- Znajdź mieszkanie – umowa najmu lub akt własności to też dowód adresu dla celników.
- Zarezerwuj przeprowadzkę z terminem dostawy po otrzymaniu kluczy i zacznij tworzyć szczegółowy spis.
- Zamknij sprawy w Wielkiej Brytanii – okresy wypowiedzenia, council tax, media, HMRC, lekarz rodzinny i przekierowanie poczty w Royal Mail.
- Zarejestruj się po przyjeździe – adres, numer podatkowy, opieka zdrowotna i, gdzie trzeba, wymiana prawa jazdy.
Nasza lista kontrolna przeprowadzki międzynarodowej zamienia to w harmonogram tydzień po tygodniu.
Oficjalne źródła
- GOV.UK – życie w innym kraju (przewodniki po krajach, po angielsku)
- GOV.UK – przeprowadzka lub emerytura za granicą (po angielsku)
- Your Europe – oficjalne poradniki UE
Najczęstsze pytania
Jak długo mogę przebywać w Europie bez wizy?
Do 90 dni w dowolnym okresie 180 dni w całej strefie Schengen. Dni w Irlandii się nie liczą, a Cypr ma własny, oddzielny limit 90 dni.
Czy mogę przeprowadzić się do UE, a o pobyt ubiegać się później?
To zależy od kraju. W Niemczech i Polsce obywatele Wielkiej Brytanii mogą wjechać bez wizy i złożyć wniosek na miejscu. We Francji, Hiszpanii i Portugalii zwykle potrzebna jest wiza długoterminowa z konsulatu w Wielkiej Brytanii przed przeprowadzką.
Czy po Brexicie zapłacę cło od swoich rzeczy?
Nie od używanych rzeczy osobistych, które masz co najmniej sześć miesięcy, jeśli przenosisz główne miejsce zamieszkania i skorzystasz z ulgi na przeniesienie miejsca zamieszkania. Deklaracja celna ze szczegółowym spisem jest nadal wymagana.
Czy mogę nadal używać brytyjskiego prawa jazdy w UE?
Tak, podczas wizyt. Po uzyskaniu statusu rezydenta większość krajów wymaga wymiany na lokalne prawo jazdy w ustalonym terminie, na przykład w sześć miesięcy w Hiszpanii i Niemczech oraz w rok we Francji.
Czy Brexit wpłynie na moją emeryturę państwową?
Brytyjska emerytura państwowa może być wypłacana za granicą i nadal jest co roku waloryzowana, jeśli mieszkasz w UE, EOG lub Szwajcarii. Emeryci mogą zwykle skorzystać z formularza S1 w sprawie opieki zdrowotnej.